De WHOA en lopende overeenkomsten: opzeggen kan, andere voorwaarden afdwingen niet

mr. P. Tawfik, november 2026, insolventierecht (WHOA)

Wie aan de WHOA denkt, denkt meestal aan schulden: een akkoord waarmee schuldeisers genoegen moeten nemen met een deel van hun vordering. Minstens zo belangrijk is in de praktijk wat er gebeurt met de overeenkomsten die gewoon doorlopen. De huur van het bedrijfspand, het leasecontract voor de bedrijfswagens, de afnameverplichting bij een vaste leverancier. Juist die contracten drukken vaak maand na maand op de liquiditeit. En juist daarover bestaan nogal wat misverstanden.

Kort gezegd: de WHOA geeft de schuldenaar een middel om onder een lopende overeenkomst uit te komen, maar geen middel om de wederpartij andere voorwaarden op te leggen. Omgekeerd mag de wederpartij het herstructureringstraject zelf niet aangrijpen om eruit te stappen. Hieronder werk ik dat uit.

Een akkoord wijzigt rechten, geen verplichtingen

Het akkoord van artikel 370 lid 1 Faillissementswet (Fw) voorziet in ‘een wijziging van hun rechten’: de rechten van schuldeisers en aandeelhouders. De Hoge Raad heeft in het IHC-arrest (HR 25 oktober 2024, ECLI:NL:HR:2024:1533) duidelijk gemaakt dat dit letterlijk moet worden genomen. Via een akkoord kunnen bestaande rechten van stemgerechtigden worden aangepast, hun verplichtingen niet. In die zaak betekende dat dat financiers niet via een akkoord konden worden gedwongen hun financiering voort te zetten. Wie de verplichtingen onder een lopende overeenkomst wil aanpassen, moet volgens de Hoge Raad de weg van artikel 373 Fw volgen. En die bepaling biedt geen mogelijkheid om een wederpartij aangepaste verplichtingen te laten accepteren.

Voor de praktijk betekent dit het volgende. Een huurachterstand of een openstaande factuur kan in het akkoord worden meegenomen: dat is een vordering, dus een recht van de schuldeiser. De huurprijs voor de komende jaren of de leveringsvoorwaarden voor de toekomst kunnen dat niet.

Artikel 373 Fw: eerst een voorstel, anders opzegging

Wat de schuldenaar wel kan, staat in artikel 373 lid 1 Fw. Is het redelijkerwijs aannemelijk dat hij niet kan blijven betalen (de toestand van artikel 370 lid 1 Fw), dan kan hij, of een herstructureringsdeskundige als die is aangewezen, de wederpartij voorstellen de overeenkomst te wijzigen of te beëindigen. Stemt de wederpartij niet in, dan kan de schuldenaar de overeenkomst tussentijds opzeggen. Daarvoor gelden twee voorwaarden: er moet een akkoord worden aangeboden dat de rechtbank homologeert, en de rechtbank moet daarbij toestemming geven voor de opzegging.

De keuze voor de wederpartij is daarmee in wezen: instemmen met de voorgestelde wijziging, of het risico lopen dat de overeenkomst eindigt. Een middenweg die de rechter oplegt, bestaat niet. De rechter beoordeelt niet of een lagere huur redelijk zou zijn. De rechter beslist alleen of hij toestemming geeft voor de opzegging.

De opzegging vindt van rechtswege plaats op de dag waarop het akkoord wordt gehomologeerd, tegen een termijn die de schuldenaar stelt. Vindt de rechtbank die termijn niet redelijk, dan kan zij een langere termijn vaststellen. Volgens de wet is drie maanden vanaf de homologatie in elk geval voldoende. Een kortere termijn is niet uitgesloten. De rechtbank Limburg gaf al in 2021 toestemming voor opzegging per de dag van homologatie (ECLI:NL:RBLIM:2021:8851). De rechtbank Zeeland-West-Brabant vond begin 2025 een termijn van ongeveer twee maanden redelijk. Alle verhuurders hadden met het akkoord ingestemd en wisten al langer dat de huurder wilde opzeggen (Rb. Zeeland-West-Brabant 31 januari 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:524).

Opvallend is hoe weinig uitspraken er over deze opzegbevoegdheid zijn gepubliceerd. De Kroniek WHOA 2024-2025 in het Tijdschrift voor Insolventierecht (TvI 2025/33) stelt vast dat zij in de besproken periode maar één keer aan bod kwam. Het meeste speelt zich kennelijk af aan de onderhandelingstafel, in de schaduw van artikel 373, en niet in de rechtszaal.

Arbeidsovereenkomsten vallen hier buiten. Rechten van werknemers uit hun arbeidsovereenkomst kunnen niet in een WHOA-akkoord worden betrokken (artikel 369 lid 4 onder a Fw).

De schadevergoeding van de wederpartij

Wie zijn overeenkomst ziet eindigen, heeft recht op vergoeding van de schade die hij daardoor lijdt (artikel 373 lid 2 Fw). Die schade wordt begroot volgens de gewone regels van het Burgerlijk Wetboek (afdeling 6.1.10 BW). Het akkoord kan die toekomstige schadevordering wel wijzigen, bijvoorbeeld door haar te behandelen als een gewone concurrente vordering waarop een percentage wordt uitgekeerd.

Hoe zo’n begroting eruitziet, laat een beslissing van de rechtbank Zeeland-West-Brabant van 29 oktober 2024 zien (ECLI:NL:RBZWB:2024:7411). De vraag was voor welk bedrag verhuurders tot de stemming moesten worden toegelaten. De rechtbank vond het redelijk dat het pand binnen twaalf maanden opnieuw verhuurd zou kunnen worden, tegen een lagere huurprijs. Negen huurtermijnen (naast de drie maanden opzegtermijn) en het verschil in huurprijs telden daarom als schade. Kosten van makelaar en marketing niet: die zouden bij een gewoon einde van de huur ook zijn gemaakt. Let wel: dit was een beslissing over de toelating tot de stemming, geen definitieve vaststelling van de schade. In dezelfde zaak mocht de schuldenaar de verhuurders met hun volledige schadevordering in een eigen klasse indelen.

De wederpartij kan niet zomaar weglopen

Dan de andere kant van de tafel. Veel overeenkomsten bevatten een beding dat de wederpartij het recht geeft om op te schorten of te ontbinden zodra de schuldenaar in financiële moeilijkheden komt of gaat herstructureren. Artikel 373 lid 3 Fw haalt daar grotendeels de angel uit. Het voorbereiden en aanbieden van een akkoord, de aanwijzing van een herstructureringsdeskundige, het vragen en afkondigen van een afkoelingsperiode en andere handelingen die daar rechtstreeks mee samenhangen en redelijkerwijs noodzakelijk zijn, zijn geen grond om verplichtingen te wijzigen, de nakoming op te schorten of de overeenkomst te ontbinden.

Dat ziet op het WHOA-traject zelf. Een bestaande betalingsachterstand blijft in beginsel wél een grond om op te schorten of te ontbinden. Daarvoor is er lid 4. Is er een afkoelingsperiode afgekondigd (artikel 376 Fw, ten hoogste vier maanden en met verlengingen ten hoogste acht), dan is een betalingsachterstand van vóór die periode geen grond voor opschorting of ontbinding, maar alleen voor zover zekerheid is gesteld voor de nieuwe verplichtingen die tijdens de afkoelingsperiode ontstaan. Een leverancier hoeft dus niet op krediet door te leveren aan een schuldenaar die al achterloopt. Hij mag zekerheid voor nieuwe leveringen verlangen.

Wat dit in de praktijk betekent

Voor de schuldenaar: begin op tijd met de gesprekken. Een voorstel dat concreet is en laat zien waarom de wijziging nodig is, vergroot de kans dat de wederpartij instemt. Is opzegging het doel, onderbouw dan de opzegtermijn. Korter dan drie maanden kan, maar de rechtbank wil weten waarom.

Voor de wederpartij, of dat nu een verhuurder, leasemaatschappij of leverancier is: een voorstel op grond van artikel 373 Fw verdient een inhoudelijke reactie. Weigeren mag, maar reken dan met de mogelijkheid van opzegging. Bereken de schade zorgvuldig en onderbouw haar, want het bedrag bepaalt het stemgewicht. En bezwaren tegen het akkoord of de opzegtermijn moeten tijdig in de procedure op tafel komen.

Tot slot

De WHOA is geen instrument om een ongunstig contract eenzijdig om te zetten in een gunstiger contract. Het is wel een instrument om uit een contract te komen dat het voortbestaan van de onderneming bedreigt, tegen een prijs die via het akkoord wordt beheerst. Wie dat onderscheid scherp heeft, onderhandelt beter, aan welke kant van de tafel hij ook zit.

Bronnen

  • Artikelen 369, 370, 373 en 376 Faillissementswet (tekst geldend vanaf 1 september 2026)
  • HR 25 oktober 2024, ECLI:NL:HR:2024:1533, JOR 2025/21 m.nt. A.J. Tekstra (IHC)
  • Rb. Limburg 8 oktober 2021, ECLI:NL:RBLIM:2021:8851, JOR 2022/20 m.nt. A.J. Tekstra
  • Rb. Zeeland-West-Brabant 29 oktober 2024, ECLI:NL:RBZWB:2024:7411, JOR 2025/38 m.nt. A.C.A.D. Bakker
  • Rb. Zeeland-West-Brabant 31 januari 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:524
  • Kroniek WHOA: 2024-2025, TvI 2025/33
Alle blogs