Lopende verplichtingen tijdens de afkoelingsperiode: geen drempel, wel een weegschaal
In mijn vorige blog ging het over wat de WHOA kan doen met overeenkomsten die doorlopen: de huur, de lease, het leveringscontract. Daar sluit een vraag op aan die in de praktijk minstens zo vaak speelt. Wat gebeurt er met de betalingen onder die overeenkomsten zolang het akkoord nog wordt voorbereid? Moet de schuldenaar tijdens een afkoelingsperiode al zijn lopende verplichtingen voldoen? En kan een verhuurder of leasemaatschappij een afkoelingsperiode tegenhouden door te wijzen op wat er nu onbetaald blijft?
Twee recent gepubliceerde beschikkingen van de rechtbank Rotterdam geven daarop een vrij helder antwoord. Of de schuldenaar zijn lopende verplichtingen betaalt, is geen drempel waar hij eerst overheen moet. Het is een gewicht in de belangenafweging. Een schuldeiser die alleen het etiket ‘lopende verplichting’ plakt, komt daarmee niet ver.
Waar de discussie vandaan komt
Een afkoelingsperiode (artikel 376 Faillissementswet, Fw) zet de verhaalsmogelijkheden van schuldeisers tijdelijk stil en schorst de behandeling van een faillissementsaanvraag. Zij duurt ten hoogste vier maanden en kan worden verlengd tot in totaal acht maanden. Het verzoek wordt toegewezen als summierlijk blijkt dat (1) de afkoelingsperiode nodig is om de onderneming tijdens de voorbereiding van het akkoord te kunnen voortzetten, (2) de gezamenlijke schuldeisers daarbij gebaat zijn en (3) de getroffen derden niet wezenlijk in hun belangen worden geschaad (artikel 376 lid 4 Fw).
Daarnaast leefde in de rechtspraak de gedachte dat de schuldenaar in de ‘WHOA-toestand’ moet verkeren: de toestand waarin redelijkerwijs aannemelijk is dat hij niet zal kunnen voortgaan met het betalen van zijn schulden (artikel 370 lid 1 Fw). Die toestand werd mede ingevuld met de vraag of de schuldenaar zijn lopende verplichtingen kan blijven betalen. Sommige rechtbanken toetsten dat als afzonderlijke ingangseis. Andere, zoals de rechtbank Oost-Brabant in 2023, oordeelden al dat het kunnen voldoen aan lopende verplichtingen geen voorwaarde is voor een afkoelingsperiode.
Rotterdam, 2 juli 2026: geen afzonderlijke toets
In de eerste zaak (ECLI:NL:RBROT:2026:9155, JOR 2026/231 m.nt. K.R. Kedis) exploiteerde een vennootschap een innovatiecentrum op een terrein dat zij onderhuurde. De verhuurder, die ook beveiliging en utilities leverde, had haar faillissement aangevraagd. Tegen de afkoelingsperiode voerde de verhuurder een bekend betoog: de huurder betaalt al maanden geen huur, laat facturen van leveranciers, de accountant en de verzekeraar liggen en verkeert dus niet in de WHOA-toestand. De lopende kosten zouden bovendien worden betaald uit oude debiteuren waarvan onzeker is of ze ooit binnenkomen.
De rechtbank zet eerst de maatstaf neer. Of de schuldenaar in de toestand van artikel 370 lid 1 Fw verkeert, is geen uitdrukkelijke wettelijke voorwaarde voor een afkoelingsperiode. Het kan wel een rol spelen bij de afweging onder (2) en (3). De rechtbank toetst het daarom niet apart.
Daarmee is het niet betalen niet van tafel. De schuldenaar moet inzichtelijk maken wat voortzetting tijdens de afkoelingsperiode betekent ten opzichte van het alternatief, in de regel een faillissement. Uitgangspunt is dat de verhaalspositie van de gezamenlijke schuldeisers niet mag verslechteren. Daarvoor is meestal een liquiditeitsbegroting nodig. Ook bij een negatieve exploitatie kan een afkoelingsperiode in het belang van de schuldeisers zijn, maar dan moet het akkoord een duidelijke meerwaarde hebben boven een faillissement.
Hier werden de lopende kosten grotendeels betaald uit de inning van oude debiteuren, die niet door nieuwe werden aangevuld. De schuldeisers zouden daardoor per maand enkele duizenden euro’s tot circa € 135.000 interen op het vermogen dat voor verhaal beschikbaar is. De rechtbank noemt dat zelf een mogelijke reden om het verzoek af te wijzen. De doorslag gaf het vastgoed in de groep. De moedervennootschap had onroerende zaken met een geschatte overwaarde van ruim € 10 miljoen, die voor het akkoord konden worden ingezet. Daarmee was het inteerverlies ruimschoots op te vangen.
Helemaal overtuigd was de rechtbank niet. Taxaties en financieringsstukken ontbraken. De schuldenaar kreeg daarom twee maanden in plaats van de gevraagde vier, en de rechtbank stelde een observator aan. Die moest onder meer onderzoeken of de liquiditeitsbegroting haalbaar was en hoeveel de schuldeisers erop achteruitgingen doordat lopende verplichtingen uit de debiteureninning werden betaald. Ook moest hij toezien op de nakoming van de lopende verplichtingen. Voor een verlenging zou de schuldenaar belangrijke vooruitgang moeten laten zien en zijn stellingen over de waarde voor de schuldeisers beter moeten onderbouwen.
Twee kanttekeningen. De rechtbank woog ook mee dat de onderneming initiatieven in de energietransitie faciliteert. Kedis plaatst daar in zijn noot vraagtekens bij: maatschappelijke belangen zijn niet hetzelfde als de belangen van schuldeisers. Hij vindt ook dat de rechtbank wel snel aanneemt dat de bank met een pandrecht op de debiteuren niet wordt geschaad, nu de verpande portefeuille krimpt zonder dat er nieuwe vorderingen voor terugkomen.
Rotterdam, 12 februari 2026: alleen de rente aan de leasemaatschappij
De tweede zaak (ECLI:NL:RBROT:2026:15022, gepubliceerd op 30 oktober 2026) ging over een verlenging. Acht groepsvennootschappen hadden een afkoelingsperiode van vier maanden gekregen en vroegen om verlenging. Zij rolden leasetermijnen en enkele andere maandelijkse verplichtingen op, om die later bij de uitvoering van de akkoorden volledig te voldoen. Aan een van de leasemaatschappijen betaalden zij alleen nog de rente, niet de aflossing. Twee verhuurders hadden met het oprollen ingestemd.
De leasemaatschappij verzette zich. Het ging om financial lease, en daarbij staat volgens haar iedere termijn tegenover het voortdurende gebruik van het object. De volledige termijn is dus een lopende verplichting die tijdens het traject moet worden betaald. De taxaties die een overwaarde lieten zien, waren een momentopname. De objecten slijten, kunnen beschadigd raken of worden gestolen, en zonder aflossing loopt haar risico niet meer terug.
De rechtbank gaat op die kwalificatievraag niet in. Zij kijkt naar het effect. Uit een werkkapitaaloverzicht van een externe adviseur bleek dat de groep geconsolideerd aan haar operationele verplichtingen kon voldoen, al was daarvoor financiering tussen de vennootschappen onderling nodig. De rechtbank leidt daaruit af dat de vennootschappen hun niet op te rollen verplichtingen tijdens de verlenging kunnen blijven voldoen. Dat de schuld oploopt en de overwaarde op de leaseobjecten daalt doordat de leasetermijnen niet worden betaald, erkent zij. Per saldo verwacht zij van voortzetting toch een positief effect.
Voor de leasemaatschappij zelf woog de rechtbank vier dingen mee: haar zekerheidsrechten, de getaxeerde overwaarde van de objecten, de verzekering tegen schade en diefstal en het feit dat meerdere vennootschappen hoofdelijk aansprakelijk waren voor de leaseverplichtingen. De leasemaatschappij werd daarom niet wezenlijk geschaad, ook niet als de aflossing tijdens de verlenging onbetaald bleef.
Dezelfde beschikking bevat een procedureel punt dat het onthouden waard is. Wie vóór het einde van de afkoelingsperiode om verlenging vraagt, hoeft niet bang te zijn voor een gat als de rechtbank pas later beslist. De verlenging sluit direct aan op de eerdere termijn. Een schuldeiser die in de tussentijd toch verhaal neemt, handelt achteraf bezien in strijd met de verlengingsbeschikking en kan aansprakelijk worden. Een tijdelijke voorziening is daarom in de regel niet nodig. Wie wel verhaal wil nemen, kan de rechtbank om opheffing van de afkoelingsperiode of om machtiging vragen.
Wat de twee uitspraken gemeen hebben
In beide zaken stond er een schuldeiser die erop wees dat niet (volledig) werd betaald wat nu verschuldigd is. In beide zaken gaf dat argument op zichzelf niet de doorslag. De rechtbank stelde steeds twee vragen. Gaan de schuldeisers als geheel erop achteruit, vergeleken met een faillissement? En wordt deze schuldeiser in het bijzonder wezenlijk geschaad?
Kedis wijst in zijn noot op de logica daarachter. Een afkoelingsperiode wordt vaak gevraagd om een faillissementsaanvraag af te weren. Die aanvraag was er waarschijnlijk niet geweest als de schuldenaar alles netjes betaalde. Een harde eis dat alle lopende verplichtingen worden voldaan, zou de afkoelingsperiode onbereikbaar maken voor juist de ondernemingen die haar nodig hebben.
Een vrijbrief is het niet. Niet betalen kost iets, en die kosten worden gewogen. In de eerste zaak leidde dat tot een kortere periode en een observator. Met andere cijfers, en zonder vastgoed op de achtergrond, had dezelfde redenering tot afwijzing kunnen leiden.
Wat dit in de praktijk betekent
Voor de schuldenaar: laat zien wat het kost. Maak een liquiditeitsbegroting met een duidelijke peildatum, waarin te zien is welke verplichtingen worden betaald, welke worden opgerold en waar het geld vandaan komt. Wordt er ingeteerd, maak dan concreet waarom het akkoord dat goedmaakt en onderbouw het met stukken: taxaties, een financieringsaanbod, een rapport van een externe adviseur. Instemming van een deel van de wederpartijen met het oprollen helpt. En vraag een verlenging aan vóór de lopende periode afloopt.
Voor de verhuurder, leasemaatschappij of leverancier: ‘dit is een lopende verplichting, dus er moet worden betaald’ is op zichzelf zelden genoeg. Wat telt, is aantoonbare schade. Hoe snel daalt de waarde van het object, is het verzekerd, hoe staat het met de zekerheden en kunt u op korte termijn een nieuwe huurder of lessee vinden? Dat laatste moet u dan wel onderbouwen. In de eerste zaak liep de verhuurder daar juist op vast. Een tussenweg kan ook opleveren. In dezelfde zaak vroeg de verhuurder om een herstructureringsdeskundige. Die kwam er niet, maar de rechtbank stelde wel de door de verhuurder voorgedragen kandidaat aan als observator. En wie levert, hoeft niet op krediet door te leveren: tijdens een afkoelingsperiode is een oude achterstand alleen geen grond voor opschorting als er zekerheid is gesteld voor de nieuwe prestaties (artikel 373 lid 4 Fw).
Tot slot
De vraag of iets een ‘lopende verplichting’ is, lijkt minder belangrijk te worden dan de vraag wat het niet betalen ervan kost en wie die kosten draagt. De discussie verschuift daarmee van etiketten naar cijfers. Voor beide kanten van de tafel betekent dat hetzelfde: wie zijn standpunt niet met cijfers onderbouwt, verliest het argument.
Bronnen
- Artikelen 370, 373 en 376 Faillissementswet
- Rb. Rotterdam 2 juli 2026, ECLI:NL:RBROT:2026:9155, JOR 2026/231 m.nt. K.R. Kedis
- Rb. Rotterdam 12 februari 2026, ECLI:NL:RBROT:2026:15022
- Rb. Oost-Brabant 12 juni 2023, JOR 2023/251 m.nt. Orbán
- Rb. Gelderland 28 juli 2025, JOR 2026/55 m.nt. Fliek
- Fliek & Van den Berg, ‘Het (pre-)insolventiecriterium van art. 370 lid 1 Fw’, FIP 2023/203